Hoofdstuk 07 · Groen in de polder

Natuur en parken in Hoofddorp.

In een droogmakerij is geen natuur 'vanzelf' — alles wat groeit, stroomt of meandert is ooit getekend, gegraven of geplant. Dat maakt het groen rond Hoofddorp er niet minder mooi om: het is ontworpen landschap, met een eigen, herkenbare schoonheid.

— 01

Het Haarlemmermeerse Bos

Aan de oostzijde van Hoofddorp ligt het Haarlemmermeerse Bos, het grootste recreatiegebied van de polder. Het bos werd vanaf de jaren zeventig aangelegd op landbouwgrond, juist om de groeiende stad een stevig groen tegenwicht te geven. Het strekt zich uit over enkele honderden hectares en gaat aan de oostkant geleidelijk over in het aangrenzende Groene Weelde: een nog jonger, ruig recreatiegebied met dijken, plassen en lange zichtlijnen.

Het Haarlemmermeerse Bos heeft een centrale evenementenweide, waar in de zomer grote openluchtevenementen plaatsvinden. Daaromheen kronkelen wandel- en fietspaden door gemengd loofbos, langs vijvers en open weides. Voor inwoners van Hoofddorp is het bos het belangrijkste 'uitloopgebied' — binnen tien minuten fietsen vanuit de meeste wijken bereikbaar.

— 02

De Toolenburgerplas

Midden in de zuidelijke wijken ligt de Toolenburgerplas, een rechthoekige zandwinplas die tegelijk dient als drinkwaterbuffer, recreatiewater en woonomgeving. Aan de westelijke oever ligt een zandstrand met flauwe oeverhelling, populair als zwemwater in warme zomers. Een ronde wandel- en hardlooproute van enkele kilometers volgt de hele oever.

De plas is ontstaan door de zandwinning voor de aanleg van de wijk Toolenburg. Die geschiedenis is typerend voor de polder: veel van het oppervlaktewater is feitelijk niet 'natuur' in oude zin, maar landschap dat is gemaakt — en daarna gegroeid in z'n nieuwe vorm.

— 03

Vaarten, tochten en lintbeplanting

De droogmakerij is doortrokken van rechte wateren. De Hoofdvaart loopt midden door de stad en de polder; daarop staan dwars de Kruisvaart en talloze kleinere tochten. Veel van deze wateren worden begeleid door rijen knotwilgen, populieren of essen — bomenrijen die het uitgestrekte vlakke land op menselijke schaal verdelen. Voor wandelaars en fietsers vormen de oeverwegen lange, comfortabele routes met lage horizonten en wisselende doorkijkjes.

Speciale vermelding verdient de Geniedijk aan de noordzijde van Hoofddorp: een militair aangelegde dijk uit de tijd van de Stelling van Amsterdam, vandaag een wandel- en fietsroute door bos- en weidelandschap. De dijk is ouder dan vrijwel alle huizen die er omheen staan en geeft een prachtig contrast met het verder vlakke landschap.

— 04

Stadsparken en buurtgroen

Centrum

Park Spoorzicht

Het ouderwetsere park in het hart van de stad, met grote bomen en gazons. Een rustpunt vlakbij het Stadshart.

Wijken

Wijkparken

Vrijwel elke uitbreidingswijk heeft een eigen centraal park — in Overbos, Toolenburg, Floriande en Graan voor Visch. Vaak met speeltuinen, vijvers en sportveldjes.

Polderrand

De Ringdijk

De dijk om de droogmakerij is gehandhaafd als groene rand. Vanaf de dijk kijk je over het oude land buiten de polder en het lager gelegen land binnen.

— 05

Een ontworpen natuur

Wie in Hoofddorp van het groen geniet, beweegt door een landschap dat met opzet zo is. De bossen zijn aangeplant, de plassen zijn gegraven, de dijken zijn gebouwd. Tegelijk hebben deze plekken hun eigen ecologisch leven ontwikkeld — broedvogels in het Haarlemmermeerse Bos, vissen in de Toolenburgerplas, vleermuizen langs de Geniedijk. Het laat goed zien hoe een droogmakerij, generatie na generatie, kan groeien naar iets dat begint te lijken op 'natuur', ook al staat de oorsprong onmiskenbaar op de tekentafel.