Hoofdstuk 02 · De stad in cijfers

Hoofddorp in feiten en cijfers.

Een kompas voor wie Hoofddorp wil leren kennen: waar het ligt, hoe groot het is, wat voor land eronder zit en wat de polder aan de stad geeft. Cijfers die niet zomaar veranderen — bedoeld om jaren mee te gaan.

Coördinaten
52,303 °N · 4,689 °E
Provincie
Noord-Holland
Gemeente
Haarlemmermeer
Maaiveld
ca. −3 tot −5 m NAP
— 01

Ligging in de polder

Hoofddorp ligt in het hart van de Haarlemmermeer, een ongeveer 185 vierkante kilometer grote droogmakerij die het midden vormt tussen Amsterdam, Haarlem en Leiden. De stad bevindt zich op zo'n vijftien kilometer ten zuidwesten van het centrum van Amsterdam en op vijf kilometer van het centrum van Haarlem. Schiphol grenst aan de noordzijde van het stadsgebied — de luchthaven en de stad zijn fysiek met elkaar verbonden via de A4 en het spoor.

De polder waarin Hoofddorp ligt, is geen natuurlijk landschap. Tot midden negentiende eeuw stond hier water — het Haarlemmermeer — dat tussen 1849 en 1852 met stoomgemalen werd drooggemalen. Het gevolg is een opvallend vlak, geometrisch ingericht gebied: vaarten en wegen lopen kaarsrecht, kavels zijn rechthoekig, en het maaiveld ligt over vrijwel de hele polder onder de zeespiegel.

Hoogteligging

Het laagste punt van het stedelijk gebied ligt rond de vijf meter onder NAP; het gemiddelde maaiveld in Hoofddorp schommelt rond de drieënhalf meter onder NAP. Daarmee is de stad een van de laaggelegen plaatsen van Nederland, vergelijkbaar met grote delen van Zuidplas en de Beemster. Het bemalingssysteem dat de polder droog houdt, draait nog altijd — al is het stoom inmiddels al lang geleden vervangen door elektrische pompen.

— 02

Geografie en bodem

De polderbodem bestaat grotendeels uit zware zeeklei, met daaronder dunne laagjes veen — een erfenis van duizenden jaren waterhuishouding.

Bodem

Zeeklei op veen

De vruchtbare bovenlaag van de polder is in de tijd dat het Haarlemmermeer een binnenzee was, afgezet als kalkrijke klei. Onder die kleilaag liggen plaatselijk veenresten van een ouder landschap.

Water

Vaarten en tochten

De droogmakerij wordt nog steeds doorsneden door de oorspronkelijke ontwerptekening: de Hoofdvaart, de Ringvaart om de polder, en een fijnmazig net van dwarsvaarten en kleinere tochten dat het overtollige water afvoert.

Reliëf

Strak vlak

Hoofddorp ligt op een nagenoeg vlak maaiveld — hoogteverschillen binnen het stedelijk gebied bedragen meestal niet meer dan enkele decimeters. De hoger gelegen dijken om de polder zijn het meest opvallende reliëf in de omgeving.

— 03

Klimaat

Hoofddorp ligt in het zeeklimaat van West-Nederland: gematigd, met relatief milde winters en koele zomers. De nabijheid van de Noordzee en het IJsselmeer dempt extreme temperaturen, terwijl de open polder rondom de stad ervoor zorgt dat de wind vrij spel heeft. Westenwind is de overheersende richting.

De gemiddelde jaartemperatuur ligt rond de tien graden Celsius. De zomers zijn meestal mild, met maandgemiddelden van zo'n zeventien tot achttien graden in juli en augustus; de winters blijven gemiddeld net boven het vriespunt. De neerslag is gelijkmatig verdeeld over het jaar, met een lichte piek in de nazomer en herfst.

De open ligging maakt Hoofddorp gevoelig voor mist en lage bewolking in koele jaargetijden — een fenomeen dat de luchtvaart op Schiphol historisch heeft beïnvloed. Toch is het klimaat over het algemeen mild en bruikbaar voor vrijwel jaarrond buitenleven, fietsen en tuinieren.

— 04

Bevolking en groei

Met ruim tachtigduizend inwoners is Hoofddorp veruit de grootste kern van de gemeente Haarlemmermeer. De stad maakte in de tweede helft van de twintigste eeuw een uitzonderlijke groei door: van een agrarisch dorp met enkele duizenden inwoners groeide het uit tot een planmatig uitgebreide stad. De groei volgde grotendeels het ritme van de uitbreiding van Schiphol en de Amsterdamse regio — Hoofddorp werd in deze periode een belangrijke forensenkern voor de hoofdstedelijke arbeidsmarkt.

De bevolking is relatief jong en gevarieerd. Het aandeel inwoners met een internationale achtergrond is hoger dan gemiddeld voor een Nederlandse middelgrote stad, mede door de aanwezigheid van Schiphol en de internationale bedrijven rond Beukenhorst. Naast Nederlanders wonen er noemenswaardige gemeenschappen uit andere Europese landen en daarbuiten. Veel huishoudens zijn gezinnen, wat past bij het karakter van de wijken en het aanbod van onderwijs en voorzieningen.

Binnen de gemeente Haarlemmermeer fungeert Hoofddorp als bestuurlijk centrum. Het gemeentehuis staat er, evenals een aanzienlijk deel van het regionale voorzieningenaanbod op het gebied van zorg, cultuur, onderwijs en winkelen. Daarmee is de stad niet alleen woonkern, maar ook draaipunt van de hele polder.

— 05

In een breder verband

Hoofddorp staat niet op zichzelf — het is een schakel in de Metropoolregio Amsterdam en in de bredere Randstad.

Land
Nederland
Provincie
Noord-Holland
Regio
Metropoolregio Amsterdam
Buurgemeenten
Haarlem, Aalsmeer, Amsterdam
Tijdzone
CET / CEST (UTC+1 / +2)
Telefoon-netnummer
023
Postcodebereik
2130 – 2135
Voertaal
Nederlands